Un paketini çevirdiğinizde bir köşede "Tip 650" gibi bir ibare görürsünüz. Büyük ihtimalle ne anlama geldiğini tam bilmeden, ya da ucuza veya tanıdık markaya bakarak sepete atarsınız. Anlaşılması zor bir şey değil, sadece kimse oturup anlatmıyor. Şimdi anlatalım.
Tip numarası neyi gösterir?
Bu rakam, unun içindeki mineral miktarını, yani "kül" oranını gösterir. Buğday tanesinin dış kısımları, yani kepeğe yakın katmanlar, mineralce zengindir. İçteki nişastalı bölüm ise çok daha fakirdir. Una ne kadar çok kepek karışırsa kül miktarı o kadar yükselir ve tip numarası büyür.
Pratikte şöyle düşünebilirsiniz: Numara küçüldükçe un beyazlaşır, incelir, yumuşar. Numara büyüdükçe un koyulaşır, lif ve mineral artar, tam buğday ununa yaklaşılır. Bu sıralamayı bildiğinizde paketi okumak kolaylaşır.
Tip 550
Üç tipin en beyazı ve en inceidir. Hamur işleri, börekler, kekler, kurabiyeler ve genel olarak açık renkli, hafif dokulu yiyecekler için tercih edilir. Hamurunuzun içinin beyaz, yumuşak olmasını istiyorsanız bakacağınız yer burası.
Tip 650
Orta yol diyebiliriz. Evde "tek bir un alacağım, hem ekmek hem hamur işi yapacağım" diyenler için pratik bir seçim. Rengi ne çok beyaz ne çok koyu, dokusu dengeli. Çoğu mutfakta günlük kullanımın büyük kısmını bu tip karşılar.
Tip 850
Daha koyu, kepek payı daha yüksek ve lif açısından zengin. Ekmekte yoğun, tok ve tahıl tadı belirgin bir sonuç verir. Tam buğday ununa geçmeden önce ara adım olarak düşünenler için de iyi bir başlangıçtır; farkı yavaş yavaş tadarsınız, şok yaşamazsınız.
Tip tek başına yetmez
Burada dürüst olmak gerekiyor: Tip numarası unun hamurda nasıl davranacağının sadece bir kısmını anlatır. Aynı tipte iki un birbirinden çok farklı çalışabilir, çünkü işin içinde bir de protein miktarı ve niteliği, yani glüten gücü var. Kuvvetli glütenli un hamuru gerer ve kabartır, zayıf glütenli un yumuşak ve kıvrak sonuç verir. Bu yüzden ince yufka açacak biriyle kek yapacak birinin aynı tipi alması gerekmez.
Baklava ve börek gibi gerilip incelmesi gereken hamurlar için ayrı, özel amaçlı unlar üretiliyor. O konuyu da baklavalık ve böreklik un yazımızda ayrıca anlattık.
Tarife nasıl uyarlanır?
Elinizdeki tarif "un" diyorsa genellikle Tip 550 ya da 650 kastedilir. Daha koyu bir una geçerseniz iki şeyi aklınızda tutun: Kepek su çeker, bu yüzden hamurun biraz daha fazla suya ihtiyacı olabilir ve kabarma biraz daha yavaş, sonuç biraz daha yoğun olur. Bu normal ve çoğu zaman hoş bir değişikliktir.
Belge ve ürün bilgisi
Un üretiminde ürün bazında Gıda Üretim İzni alınır. Biz Dölek Tip 550, Tip 650, Tip 850 ve Baklavalık Böreklik Özel Amaçlı Buğday Unu için belgelerimizi ürün sayfamızda paylaşıyoruz; isteyen büyütüp inceleyebilir. Hangi unun hangi işe uyacağı konusunda tereddüt ederseniz tarifinizi bize anlatın, birlikte bakalım.
Sık sorulanlar
Tip 650 un ekmek için uygun mu?
Evet, günlük evde ekmek için sık tercih edilen bir tiptir. Daha koyu ve yoğun bir ekmek istiyorsanız Tip 850 de denenebilir.
Un tipi büyüdükçe un daha mı kaliteli olur?
Hayır. Tip, mineral miktarını gösterir; kalite değil, kullanım amacı için bir ipucudur. Doğru un, yapacağınız işe göre değişir.
Tip 550 ile Tip 850 arasındaki en belirgin fark nedir?
Renk ve kepek oranıdır. Tip 550 daha beyaz ve ince, Tip 850 daha koyu ve liflidir; ekmekte Tip 850 daha yoğun ve tok bir sonuç verir.
